Przew?aszczenie na zabezpieczenie jest jedn? z powszechnie stosowanych w praktyce form zabezpieczenia
wierzytelno?ci. Mimo ?e w polskim prawodawstwie istnieje jedynie fragmentaryczna regulacja ustawowa
tej instytucji (art. 101 ustawy Prawo bankowe z 1997 roku), to przew?aszczenie na zabezpieczenie by?o
skutecznie wykorzystywane przez uczestnikw obrotu cywilnoprawnego jeszcze przed wej?ciem w ?ycie ww.
ustawy. Praktyka ta znajdowa?a uzasadnienie w orzecznictwie S?du Najwy?szego, ktry wielokrotnie opowiada?
si? za dopuszczalno?ci? stosowania powy?szej instytucji.

Niezale?nie od tre?ci art. 101 ustawy Prawo bankowe, nale?y przyj??, i? mo?liwo?? zawierania umw
przew?aszczenia na zabezpieczenie, ktre nale?? do tzw. czynno?ci powierniczych, wynika z obowi?zuj?cej
w polskim prawie zasady swobody umw, wyra?onej w art. 3531 kc. Powszechnie akceptowany jest bowiem
pogl?d, ?e przew?aszczenie na zabezpieczenie mo?e rwnie? s?u?y? zabezpieczeniu wierzytelno?ci w obrocie
pozabankowym.

Istot? przew?aszczenia na zabezpieczenie jest przeniesienie przez d?u?nika lub osob? trzeci? w?asno?ci rzeczy
na wierzyciela w celu zabezpieczenia jego wierzytelno?ci, przy czym strony mog? zastosowa? w tym zakresie
nast?puj?ce konstrukcje cywilnoprawne:

1)bezwarunkowe przeniesienie w?asno?ci rzeczy na wierzyciela z jego jednoczesnym zobowi?zaniem si?
do zwrotnego przeniesienia w?asno?ci na zbywc? (d?u?nika) pod warunkiem spe?nienia przez d?u?nika
zabezpieczonego zobowi?zania,

2)przeniesienie w?asno?ci rzeczy na wierzyciela z zastrze?eniem warunku rozwi?zuj?cego, ktrym jest nale?yte
wykonanie przez d?u?nika zabezpieczonego zobowi?zania; w przypadku ziszczenia si? warunku rozwi?zuj?cego,
czyli wykonania zobowi?zania przez d?u?nika, przew?aszczaj?cy automatycznie staje si? ponownie w?a?cicielem
rzeczy,

3)przeniesienie w?asno?ci rzeczy na wierzyciela pod warunkiem zawieszaj?cym, ktrym jest niewykonanie
zabezpieczonej wierzytelno?ci przez d?u?nika; w chwili bezskutecznego up?ywu terminu realizacji zobowi?zania
wierzyciel staje si? w?a?cicielem rzeczy.

W przypadku przew?aszczania na zabezpieczenie nieruchomo?ci, co w ?wietle orzecznictwa S?du Najwy?szego
jest dopuszczalne (wyrok S?du Najwy?szego z 29 V 2000 r. III CKN 246/00), strony mog? zastosowa? jedynie
pierwsz? z ww. konstrukcji ze wzgl?du na obowi?zuj?cy w polskim prawie zakaz przenoszenia w?asno?ci
nieruchomo?ci pod warunkiem lub z zastrze?eniem terminu (art. 157 1 kc).

Ze wzgl?du na brak wyczerpuj?cej regulacji ustawowej umowy przew?aszczenia na zabezpieczenie, w celu
unikni?cia sporw dotycz?cych prawid?owo?ci wykonywania powy?szej umowy przez strony, prawa i obowi?zki
d?u?nika oraz wierzyciela w okresie istnienia przedmiotowego stosunku prawnego, powinny by? precyzyjnie
okre?lone w zawieranej przez strony umowie.

Niew?tpliw? zalet? omawianej formy zabezpieczenia wierzytelno?ci, z punktu widzenia d?u?nika jest pozostawienie
przew?aszczonej rzeczy w jego w?adaniu przez ca?y okres istnienia zabezpieczenia, co z regu?y nast?puje na
podstawie umowy u?yczenia, zawieranej przez strony jednocze?nie z umow? powierniczego przeniesienia
w?asno?ci. Zastosowanie powy?szej konstrukcji pozwala d?u?nikowi na nieprzerwane korzystanie z przedmiotu
przew?aszczenia na zabezpieczenie, co w przypadku d?u?nikw prowadz?cych dzia?alno?? gospodarcz? w
oparciu o sk?adniki maj?tkowe przedsi?biorstwa przew?aszczone na wierzyciela, mo?e si? okaza? niezb?dne dla
wypracowania przez takiego d?u?nika zysku pozwalaj?cego na sp?at? d?ugu.

Wierzyciel natomiast uzyskuje bardzo silne rzeczowe zabezpieczenie swojej wierzytelno?ci oraz mo?liwo??
zaspokojenia si? z przedmiotu przew?aszczenia poza re?imem s?dowego post?powania egzekucyjnego. Sposb
zaspokojenia si? wierzyciela z przedmiotu przew?aszczenia oraz zasady post?powania stron w tym zakresie

powinny by? rwnie? okre?lone w zawartej przez strony umowie. Zaspokojenie wierzyciela z przedmiotu
przew?aszczenia na zabezpieczenie nast?puje zazwyczaj poprzez:

1)sprzeda? rzeczy na licytacji przez wierzyciela (lub d?u?nika dzia?aj?cego na podstawie upowa?nienia udzielonego
mu przez wierzyciela) i zaliczenie uzyskanej kwoty na poczet d?ugu,

2)pobieranie po?ytkw z rzeczy i zaliczanie dochodw na poczet istniej?cego zobowi?zania d?u?nika,

3)zachowanie przedmiotu przew?aszczania przez wierzyciela z jednoczesnym uznaniem, i? warto?? rzeczy
odpowiada wysoko?ci zobowi?zania d?u?nika, ktre wygasa.

Umowa przew?aszczenia na zabezpieczenie, jako czynno?? powiernicza, oparta jest na wzajemnym zaufaniu stron.
W przypadku nierzetelno?ci wierzyciela lub d?u?nika istnieje niebezpiecze?stwo naruszenia interesw drugiej
strony. W razie zbycia przez wierzyciela przew?aszczonej rzeczy wbrew postanowieniom umowy powierniczej, w
szczeglno?ci, je?eli osoba trzecia nabywaj?ca rzecz nie wiedzia?a o roszczeniu d?u?nika o zwrotne przeniesienie
w?asno?ci, d?u?nik mo?e utraci? w?asno?? rzeczy pomimo nale?ytego wykonania zobowi?zania i w rezultacie
pozostan? mu jedynie roszczenia odszkodowawcze w stosunku do nieuczciwego wierzyciela.